Hindistan'da Temsilcilik: İrtibat Bürosu mu, Şube mi, Şirket mi Yoksa Yerel Temsilci mi?

İrtibat bürosu açmanın şartları nelerdir?

Hindistan Merkez Bankasının (RBI) ana talimatına göre irtibat bürosu açılabilmesi için ana şirketin kendi ülkesinde son üç mali yılda kâr etmiş olması ve net varlığı en az 50.000 ABD doları olmalıdır; net varlık, ödenmiş sermaye ile serbest yedekler toplamından maddi olmayan varlıklar düşülerek son denetlenmiş bilanço üzerinden hesaplanır [1]. Büro yalnızca temsil, ithalat ve ihracatı teşvik etme ve iletişim kanalı olarak hizmet verme gibi faaliyetler yürütebilir. Hindistan'da ticari faaliyette bulunamaz ve gelir elde edemez; giderleri ana merkezden gönderilen parayla karşılanır [1]. İlk izin üç yıl geçerlidir ve bir defaya mahsus olmak üzere üç yıl daha uzatılabilir [1]. Her yıl 31 Mart itibarıyla hazırlanan, mali müşavir tarafından onaylanmış faaliyet belgesi 30 Nisan'a kadar sunulur [1].

Şube açmanın şartları nelerdir?

Şube açılabilmesi için ana şirketin son beş mali yılda kâr etmiş olması ve net varlığı en az 100.000 ABD doları olmalıdır [1]. Şube, ana şirketin faaliyetiyle uyumlu olmak koşuluyla ithalat, ihracat, danışmanlık ve alım satım acenteliği gibi faaliyetlerde bulunabilir; perakende ticaret ve her türlü üretim yasaktır [1]. İrtibat bürosundan farklı olarak gelir elde edebilir ve vergi sonrası kârını yurt dışına aktarabilir [1]. Şartları karşılamayan bağlı ortaklık, bu şartları karşılayan ana şirketin destek taahhüt mektubunu sunabilir [1]. Başvuru, yetkili banka aracılığıyla RBI'nin Yeni Delhi bölge ofisine yapılır; büro faaliyete başladıktan sonra beş iş günü içinde eyalet polis genel müdürlüğüne bildirim yapılması gerekir [1].

Özel limited şirket için yerleşik yönetici şartı nedir?

Şirketler Kanunu'nun 149. maddesine göre özel şirkette en az iki yönetici bulunması gerekir [2]. 149. maddenin üçüncü fıkrası uyarınca yöneticilerden biri, bir mali yıl içinde toplam en az 182 gün Hindistan'da bulunmalıdır; kanun metninde 7 Mayıs 2018'den önce "önceki takvim yılı" ifadesi kullanılıyordu [2]. Yeni kurulan şirketlerde bu şart, kuruluş yılının sonunda orantılı olarak uygulanır [2]. Yönetim kurulunun tamamı yabancı olamaz [4]. Şirketler bazen bu şartı, Hindistan'da bulunan bir mali müşavir veya şirket sekreteri gibi profesyonel bir kişiyi "yerleşik yönetici" olarak görevlendirerek karşılar; ancak yönetici yine de fiilen 182 gün Hindistan'da bulunmalı ve tüm yasal sorumlulukları üstlenmelidir [5]. Aksi hâlde şirkete para cezası uygulanabilir; kaynakta asgari ceza tutarı 50.000 rupi olarak belirtiliyor [5]. Çoğu sektörde yüzde yüz yabancı ortaklık, önceden izin alınmasını gerektirmeyen otomatik başvuru yoluyla mümkün görünüyor. Asgari sermaye şartı bulunmuyor ve şirket kuruluşu yaklaşık dört ila altı hafta sürüyor [6].

Bu seçenekler Türkiye'deki küçük ve orta ölçekli firmalar için ne anlama gelir?

RBI şartları üç yıllık kâr geçmişi ve net varlık eşiği aradığından, yeni kurulan veya zarar eden firmalar irtibat bürosu ya da şube açamayabilir; bu şartların değerlendirilmesi için ana şirketin denetlenmiş bilançosu gerekir [1]. İrtibat bürosu gelir elde edemediği için siparişler Hindistan'daki irtibat bürosu üzerinden faturalanamaz; masraflar ana şirketten karşılanır [1]. Şirket kurmak daha fazla esneklik sağlar ancak yerleşik yönetici bulundurma, Hindistan mevzuatına ilişkin yıllık yükümlülükleri yerine getirme ve muhasebe işlemlerini yürütme sorumluluğunu da beraberinde getirir [2][6]. Bu nedenle iş hacmi henüz belirli bir düzeye ulaşmamış firmalar için ilk adım genellikle yerel temsilciyle çalışmaktır. Bu bilgiler genel niteliktedir; her firmanın durumu ayrıca değerlendirilmelidir.

Yerel temsilci veya acentelik modeli nasıl çalışır?

Hindistan'da acentelik sözleşmelerini düzenleyen özel bir kanun yoktur; 1872 tarihli Hindistan Sözleşmeler Kanunu uygulanır [3]. Acente, temsil yetkisi kapsamında üçüncü kişilerle yaptığı işlemlerle temsil ettiği firmayı hukuken bağlayabilir; distribütör ise malı alıp kendi adına satar [3]. Uygulamada temsilci pazar araştırması yapar, tedarikçileri ziyaret eder, numune süreçlerini ve fabrika denetimlerini koordine eder ve aylık rapor sunar. Komisyonun oranı ve hesaplanma biçimi sözleşmeyle belirlenir; internet satışlarından komisyon alınıp alınmayacağı da sözleşmeye bağlıdır [3].

Temsilci sözleşmesinde nelere dikkat edilmeli?

Münhasırlık hakkı kanunen kendiliğinden doğmaz; sözleşmede bölge ve süre belirtilerek tanınır [3]. Sözleşme sona erdikten sonra rekabet yasağı genellikle uygulanamaz çünkü bu yasak, ticaret özgürlüğünü kısıtlayan bir şart olarak değerlendirilir [3]. Belirli süreli sözleşme haklı bir neden olmadan feshedilirse kusurlu taraf tazminat öder; satış hedefinin tutturulamaması haklı fesih nedeni olabilir [3]. Asgari satış hedefleri geçerlidir ve genellikle yüzde 10-15 sapma payı içerir. Sözleşmede uyuşmazlıkların çözümü için yetkili mahkeme veya tahkim yeri ile uygulanacak hukuk belirtilmeli ve damga vergisi ödenmelidir [7]. Yabancı hakem kararları, ancak kararın verildiği ülke Hindistan tarafından karşılıklılık esasının geçerli olduğu ülkeler arasında ilan edilmişse uygulanabilir. Türkiye'nin bu listede bulunup bulunmadığı doğrulanamadı [7].

Yerel temsilci Hindistan'da vergi riski doğurur mu?

Temsilcinin sözleşme yapma yetkisi varsa veya siparişleri tamamen ana firma adına topluyorsa Hindistan'da "daimi iş yeri" oluşabilir [8]. Kaynakta verilen Hindistan-Japonya anlaşması örneğinde, kâr payının yüzde 10-35'i bu iş yerinde vergilendirilebiliyor [8]. Türkiye-Hindistan anlaşmasının metni doğrulanamadığı için bir vergi danışmanından görüş alınmalıdır.

Temel bilgiler

• İrtibat bürosu: son 3 yıl kâr ve en az 50.000 ABD doları net varlık [1].
• Şube: son 5 yıl kâr ve en az 100.000 ABD doları net varlık [1].
• İrtibat bürosu gelir elde edemez; ilk izin 3 yıldır [1].
• Özel şirkette en az 2 yönetici bulunmalı ve bunlardan biri mali yılda en az 182 gün Hindistan'da kalmalıdır [2].
• Asgari sermaye şartı yoktur, kuruluş yaklaşık 4-6 hafta sürer [6].
• Acentelik için özel bir kanun bulunmaz, Sözleşmeler Kanunu uygulanır [3].
• Sözleşmenin sona ermesinden sonraki rekabet yasağı genellikle geçersizdir [3].

Sık sorulanlar

İrtibat bürosu Hindistan'da satış yapabilir mi? Hayır. Ticari faaliyette bulunması ve gelir elde etmesi yasaktır; giderleri ana merkezden gönderilen parayla karşılanır [1]. Satış ve faturalama için şube ya da şirket gerekir [1][2].

Yabancı ortaklı şirkette Hindistanlı yönetici şart mı? Yönetim kurulunun tamamı yabancı olamaz; en az bir yönetici yılda en az 182 gün fiilen Hindistan'da bulunmalıdır [2][4]. Yeni kurulan şirketlerde bu süre, kuruluş yılının sonunda orantılı olarak uygulanır [2].

Yerel temsilci Hindistan'da vergi riski doğurur mu? Sipariş alma veya sözleşme imzalama yetkisi varsa daimi iş yeri sayılma riski vardır [8]. Bu nedenle yetkinin kapsamı sözleşmede açıkça belirtilmeli ve bir vergi danışmanından görüş alınmalıdır.

TurkIndia bu süreçte nasıl destek sağlar?

Ahmedabad'daki ekibimiz, Hindistan'da aylık yerinde temsil hizmeti sunar. Hizmetlerimiz arasında tedarikçi bulma ve takibi, numune süreçlerinin yönetimi, sevkiyat öncesi fabrika denetimleri, fuar ve iş heyeti organizasyonları ile aylık raporlama yer alır. Bu sayede Hindistan'da büro veya şirket kurmadan pazara giriş yapabilirsiniz. Büro veya şirket kuruluşu konusunda ise sizi Hindistan'daki yetkili danışmanlara yönlendiririz. Doğrudan hukuki danışmanlık hizmeti vermeyiz. Hizmet fiyatları hakkında bilgi ve teklif almak için WhatsApp üzerinden +90 530 991 37 21 numarasından veya [email protected] e-posta adresinden bizimle iletişime geçebilirsiniz.

Kaynaklar

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; mevzuat ve tarihler değişebilir. Kaynaklar yazının sonunda listelenmiştir.